Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın da vurguladığı Beyaz Toros ne anlama geliyor? Beyaz Toros olayı nedir?

BEYAZ TOROS NEDİR?

“Beyaz Toros”, Türkiye’nin bilhassa 1990’lı yıllarında Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde, faili bilinmeyen cinayetlerle, zorla kaybetmelerle ve insan hakları ihlalleriyle özdeşleşen bir kavramdır. Adını, o dönemlerde yoğun olarak kullanılan beyaz renkli Renault Toros marka araçlardan alır.

Bu araçlar, halk içinde yalnız bir otomobil değil; ölümle, korkuyla ve karanlık operasyonlarla anılan bir simgeye dönüşmüştür.

NEDEN “BEYAZ TOROS”?

Bu araçların çoğu zaman:

• Sivil giyimli kişiler tarafınca kullanıldığı,

• Geceleri sokaklara sessiz bir şekilde girip bazı kişilerin zorla alındığı,

• Bu kişilerin sonrasında ya kaybolduğu ya da cansız bedenlerinin bulunmuş olduğu,
  iddiaları kamuoyunda uzun seneler gündem olmuştur.

Bu kapsamda Beyaz Toros, devlet içindeki bazı yapılarla ilişkilendirilen, bilhassa JİTEM (Jandarma İstihbarat ve Terörle Savaşım) benzer biçimde birimlerle bağlantılı olduğu öne sürülen karanlık eylemlerle anılmıştır.

SİMGESİ NEDİR?

• Beyaz Toros, “faili meçhullerin simgesi” olarak anılır.

• O dönemlerde bu araçların mahalle aralarında görülmesi, halk içinde “sıra kimde” korkusunu tetiklemiştir.

• Araçlar yalnızca eylemde kullanılmamış, kimi vakit yalnız park edilerek ruhsal baskı unsuru olarak da değerlendirilmiştir.

CUMHURBAŞKANI ERDOĞAN NEDEN GÜNDEME GETİRDİ?

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, 11 Temmuz 2025 tarihinde düzenlenen İstişare ve Değerlendirme Toplantısı kapsamında yapmış olduğu konuşmada, terörle savaşım ve PKK’nın tabanca bırakması mevzularına değinirken “Beyaz Toros günlerine dönmeyeceğiz” mesajı verdi.

Bu vurgu, Türkiye’nin geçmişte yaşamış olduğu karanlık dönemlerin geride kaldığını ve hukuk devleti ilkeleriyle mücadelenin sürdüğünü ima eden bir bildiri olarak yorumlandı.

TOPLUMSAL HAFIZADA NE ANLAMA GELİYOR?

Beyaz Toros, Türkiye’nin 1990’lı yıllarındaki devlet-toplum ilişkilerine dair derin güvensizlikleri, hak ihlallerini ve cezasızlık algısını sembolize eder. Bugün hâlâ birçok şahıs için bu araçlar, bir devrin travmatik anılarının simgesidir.

Beyaz Toros; 1990’lar Türkiye’sinde devletin karanlık yapılarıyla özdeşleşen, faili meçhullerin ve zorla kaybetmelerin sembolü haline gelen beyaz Renault Toros araçları ifade eder. Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın tekrardan bu araca vurgu yapması, geçmişte yaşanmış olan karanlık uygulamaların tekrarlanmayacağına dair bir itimat mesajı niteliğindedir.