Pankreas İltihabı Neden Olur?

Pankreas İltihabı (Pankreatit): Nedenleri, Belirtileri, Tedavisi ve Beslenme
Pankreas, sindirim sistemimiz ve kan şekeri düzenlememiz için yaşamsal öneme haiz bir organdır. Bu minik fakat işlevi büyük organın iltihaplanması, şu demek oluyor ki pankreatit, ciddi sıhhat problemlerine yol açabilir. İşte pankreas iltihabı hakkında bilmeniz gerekenler:

Pankreas İltihabı Neden Olur?
Pankreas iltihabının en yaygın sebepleri şunlardır:

Safra Taşları: Safra kesesinden gelen taşlar, pankreas kanalını tıkayarak pankreas sıvılarının dışarı akışını engeller ve iltihaplanmaya yol açabilir. Bu, akut pankreatit sebeplerinin önderlik yapar.

Alkol Tüketimi: Aşırı ve kronik alkol tüketimi, pankreasın kendi sindirim enzimlerini aktive etmesine niçin olarak iltihaplanmaya neden olur. Bu durum çoğu zaman kronik pankreatite niçin olur.

Yüksek Trigliserit Seviyeleri: Kanda aşırı yüksek trigliserit (bir tür yağ) seviyeleri pankreatit riskini artırabilir.

Bazı İlaçlar: Bazı ilaçlar (mesela, bazı diüretikler ve antibiyotikler) pankreatite niçin olabilir.

Karın Travması yada Ameliyatı: Karın bölgesine alınan darbeler yada karın ameliyatları sonrası pankreas etkilenebilir.

Enfeksiyonlar: Kabakulak benzer biçimde bazı virüsler pankreatite yol açabilir.

Genetik Faktörler: Bazı genetik mutasyonlar, pankreatit riskini artırabilir.

Otoimmün Hastalıklar: Vücudun kendi dokularına saldırmış olduğu otoimmün hastalıklar da pankreatite niçin olabilir.

Kistik Fibrozis: Bu genetik hastalık, pankreas kanallarında koyu, yapışkan mukus birikmesine niçin olarak tıkanıklığa ve iltihaba yol açabilir.

Endoskopik Retrograd Kolanjiyopankreatografi (ERCP): Bu tıbbi işlem sonrası bazı kişilerde pankreatit gelişebilir.

Pankreas Kanseri: Nadiren de olsa, pankreas kanseri pankreas kanalını tıkayarak iltihaplanmaya niçin olabilir.

Pankreasta İltihap Varsa Ne Olur?
Pankreasta irin olduğunda, pankreasın kendi sindirim enzimleri organın kendisine saldırmaya adım atar. Bu durum, şiddetli ağrı ve çeşitli sıhhat problemlerine neden olur. Pankreatitin başlıca emareleri şunlardır:

Şiddetli Karın Ağrısı: Genellikle üst karın bölgesinde adım atar ve sırta doğru yayılabilir. Yemek yedikten yada alkol tükettikten sonrasında kötüleşebilir.

Mide Bulantısı ve Kusma: Sık görülen belirtilerdir.

Ateş: Vücutta iltihaplanmanın bir işaretidir.

Süratli Nabız: Vücudun strese verdiği tepkilerden biridir.

Hassas Karın: Karın bölgesine dokunulduğunda ağrı hissedilmesi.

Sarılık (Nadir): Safra kanalının tıkanması durumunda ciltte ve gözlerde sararma görülebilir.

Kronik pankreatitte ise zaman içinde sindirim problemleri, kilo kaybı, yağlı dışkı ve diyabet gelişebilir.

Pankreas İltihabı Ne Kadar Sürede İyileşir?
Pankreatitin iyileşme süresi, iltihabın türüne ve şiddetine bağlıdır:

Akut Pankreatit: Genellikle birkaç gün içinde hastanede uygulanan destekleyici tedavi ile iyileşir. Bir fazlasıyla şahıs yedi gün içinde taburcu olabilir ve birkaç hafta içinde tamamen iyileşebilir. Ancak şiddetli vakalarda, komplikasyonlar sebebiyle iyileşme süresi haftalar yada aylarca sürebilir.

Kronik Pankreatit: Bu durum çoğu zaman kalıcıdır ve tamamen iyileşmez. Tedavi, ağrıyı yönetmeye, komplikasyonları önlemeye ve sindirim enzimlerini yada insülin takviyelerini yerine koymaya odaklanır. Kronik pankreatit ile yaşayan kişilerin yaşam boyu tıbbi takip ve yaşam seçimi değişikliklerine ihtiyacı vardır.

Pankreas İltihabı Kanser midir?
Hayır, pankreas iltihabı direkt kanser değildir. Ancak uzun soluklu ve tekrarlayan kronik pankreatit, pankreas kanseri geliştirme riskini artırabilir. Kronik iltihaplanma, hücrelerde anormal değişikliklere yol açabilir ve bu da zaman içinde kansere dönüşebilir. Bu nedenle, kronik pankreatitli hastaların tertipli olarak tabip kontrolünde olması önemlidir.

Pankreas İltihabı İçin Ne Yenmemeli?
Pankreas iltihabı esnasında ve iyileşme sürecinde beslenmeye dikkat etmek oldukça önemlidir. Bilhassa akut pankreatit hücumu esnasında çoğu zaman pankreası dinlendirmek için ağızdan beslenme kesilebilir ve damardan sıvı verilir. İyileşme sürecinde ise şu gıdalardan kaçınılmalıdır:

Yüksek Yağlı Yiyecekler: Kızartmalar, yağlı etler (sosis, salam, sucuk), tam yağlı süt ürünleri, tereyağı, margarin, kremalı soslar, cips ve işlenmiş atıştırmalıklar pankreası aşırı çalıştırarak durumu kötüleştirebilir.

Alkol: Pankreatitin en büyük tetikleyicilerinden biridir ve kesinlikle kaçınılmalıdır.

Baharatlı Yiyecekler: Bazı kişilerde mide tahrişine yol açarak semptomları kötüleştirebilir.

Şekerli Yiyecekler ve İçecekler: Bilhassa gazlı içecekler, şekerli tatlılar pankreası yorabilir ve bazı durumlarda kan şekeri dengesizliklerine yol açabilir.

Kafein: Kahve ve çay benzer biçimde kafein içeren içecekler bazı kişilerde semptomları kötüleştirebilir.

Pankreatit durumunda beslenme, ne olursa olsun tabip ve diyetisyen kontrolünde planlanmalıdır. Genellikle azca yağlı, protein açısından varlıklı ve karmaşık karbonhidrat içeren yiyecekler önerilir. Minik ve sık öğünler tüketmek, pankreas üstündeki yükü azaltmaya destek olabilir.

Pankreas iltihabı ciddi bir durumdur ve emareler görüldüğünde derhal tıbbi yardım alınması yaşamsal ehemmiyet taşır.