Yapay zeka ve kuantum yarışı dünyayı yeniden şekillendirecek
NATO Bilim ve Teknoloji Organizasyonu tarafınca hazırlanan “Bilim ve Teknoloji Trendleri 2025-2045” raporu, suni zeka ve kuantum teknolojilerinin önümüzdeki 20 yıl içinde küresel bilim ve hızla gelişen teknolojinin yönünü belirleyeceğini gösteriyor. AA muhabirinin derlediği bilgilere bakılırsa, “yapay zeka, otonom sistemler, kuantum teknolojileri, biyoteknoloji, insan geliştirme teknolojileri, uzay, hipersonik sistemler, yeni malzemeler ve üretim, enerji ve itici güç teknolojileri ile yeni nesil iletişim ağları” geleceğin temel alanları olarak öne çıkıyor. Bu alanlardaki süratli değişiklik, sivil ve askeri pazarlarda yeni yol haritalarının devreye alınmasına yol açıyor.
Raporda bilhassa kuantum teknolojileri ve dijitalleşmenin geleceğin ekonomisini ve demokratik süreçlerini şekillendirecek temel dinamikler olduğu vurgulandı. NATO’nun altını çizdiği altı makro trend ise “değişen rekabet alanları, yapay zeka yarışı ve kuantum üstünlüğü, biyoteknoloji devrimi, kaynak ayrışması, parçalanan kamusal güven, teknoloji entegrasyonu ve bağımlılıklar” olarak sıralandı. Bu eğilimlerin yalnızca teknoloji uzmanlarını değil, girişimcilerden akademisyenlere, öğrencilerden toplumun tüm kesimlerine kadar geniş bir alanı ilgilendirdiği kaydedildi. NATO ek olarak minik ve orta ölçekli teknoloji firmaları için kapsayıcı tedarik zincirleri oluşturulması gerekliliğine dikkat çekti.
Fiziksel sınırların haricinde kalan uzay, siber alan, informasyon ortamı ve bilişsel alanlar rekabetin yoğunlaştığı başlıca yeni alanlar olarak değerlendiriliyor. Uydu sistemlerinden gelen sinyallerin dünyanın öteki ucundaki operasyonları yönetebilmesi ya da siber saldırıların cemiyet güvenliğini tehdit etmesi öne çıkan riskler içinde. Savaşların artık laboratuvarlarda geliştirilen teknolojiler üstünden şekillendiği belirtilirken, “yapay zeka ve kuantum teknolojilerinde üstünlük sağlayan ülkelerin sadece savunmada değil, ekonomi, eğitim, sağlık ve karar alma mekanizmalarında da belirleyici konuma geleceği” öngörülüyor.
“Biyoteknoloji devrimi” başlığı ise yalnızca sıhhat alanıyla sınırı olan değil; güvenlik, etik ve internasyonal ilişkiler açısından da tehlikeli sonuç görülüyor. NATO, biyosilahlar, genetik ajanlar ve şuur dışı davranış düzenleyiciler benzer biçimde kötüye kullanım potansiyeline haiz teknolojilere karşı uyarıda bulunmuş oldu. Ayrıca sanal gerçeklik teknolojilerindeki gelişmelerin, üretilen içeriklere duyulan itimatı zedeleyerek toplumsal karar alma süreçlerini ve müdafa stratejilerinin kabulünü etkileyebileceği vurgulandı.
Raporda, NATO İnovasyon Fonu ve DIANA Programı’nın yalnızca teknoloji üretiminde değil, teknoloji diplomasisinin yeniden tanımlanmasında da mühim roller üstlenmesinin beklendiği ifade edildi. Türkiye’nin kuvvetli müdafa sanayisi, yüzde 80’in üstündeki yerlilik oranı, 3 bin 500’den fazla şirketi, 100 bin nitelikli iş gücü ve 7,15 milyar doları aşan müdafa ihracatı ile bu dönüşümde tehlikeli sonuç bir bağlaşık olarak öne çıkmış olduğu açıklandı.
Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, mevzuyla ilgili olarak katılmış olduğu bir görüşmede şu açıklamayı yapmış oldu:
“Çok güçlü üretim kapasitesiyle ve gittikçe gelişen girişimcilik ruhuyla Türkiye, ittifakın bu her iki programında önemli yer almaktadır. Türkiye olarak DIANA’nın 2023-2024 proje çağrılarına başvurularda 5’inci sıradayız. Türkiye bu alanda liderlik rolünü üstlenmeye hazır. Sanayi gücümüzü, yenilikçi ruhumuzu ve ittifakın içindeki stratejik önemimizi artırmaya devam edeceğiz.”
NATO’nun raporunda, suni zeka ve kuantum teknolojilerinde üstünlük elde eden ülkelerin yalnız müdafa gücü açısından değil, küresel karar alma süreçlerinde de büyük bir avantaj elde edeceği öngörülüyor.